ntik_ngaiz

Nahiko probablea da zuetako norbaitek pasa den igandean Diario Vasco irakurri izana. Posible da gainera, Roman Sudupe politikari ohiari egindako elkarrizketa irakurri izana. Eta hala egin ezkero, badago posibilitate txikiren bat, agian norbait, ni gaur komentatzera noanaz ohartu izateko. Ez dakit. :-)

Kontua da elkarrizketa honetan ekialdeko filosofiekiko interes handia agertzen duela. 13 urte omen daramatza egunero meditazio ordu erdi bat egiten. Ez du egia esan plan txarra ematen horrela esanda :-)

Honela dio elkarrizketa zatiak:

- ¿Dónde empieza su interés por la filosofía oriental?
- A través de la ciencia y el estudio de la física cuántica. Los físicos y las teorías orientales coinciden en que todos somos uno y ese uno está en todos. Cuanto mejor sea yo, mejor será la sociedad. Cuanto mejor sea la sociedad, mejor seré yo. Lo dijo Erich Fromm: si interiorizamos que «yo soy tú» y «tú eres yo» el mundo empezará a arreglarse. El mundo oriental tiene una metodología para eso: la meditación. Desde hace trece años dedico cada mañana media hora a la meditación, ese momento que uno intenta trascender de los sentidos y hasta de la propia mente.

Fisika Kuantioak eraman omen du Sudupe jauna filosofia orientalera.
Erabat identifikatua sentitu nintzen baieztapen horrekin, nik ere, izan nuelako halako fase bat orain ez asko.

Jakina da Fisika kuantikoak, ordurarte nagusi zen ikuspuntu mekanizista hankaz gora jarri zuela.
Izan ere, Deskartes-ek materia eta adimena bi mundu desberdinetan bereizi zituen, eta Newton-ek bere lege fisiko mekanizistekin mundua aurresangarria zela ikusarazi zigun. Unibertsoko materia guztiaren une bateko posizio eta abiadura jakin ezkero esate baterako, unibertsoa handik 250 urtetara nolakoa zen aurresatea izango genuela zirudien.
Garai hartan, Nobel sariduna izan zen A.A. Michelson-ek “Fisikaren legerik garrantzitsu guztiak dagoeneko ezagutzen dira” ere esan zuen. Unibertsoa mekanizista zen.

Isaac Newton

Baina materia oso-oso-oso-oso txikiaren kasuan gauzak horrela ez direla ohartu ziren.
Kasu honetan ezin dira partikula baten posizioa eta abiadura une beerean jakin. Ezinezkoa da. Heisenbergen ziurgabetasunaren printzipioa deritzo horri, eta hortaz ezin dugu partikula txikien egoera etorkizun batetan zein izango den aurreikusi.
Ezin dugu beraz errealitatea zehazki nolakoa den jakin, objektiboki ulertu, estadistiko eta probabilistikoki baizik.
Esan gabe doa printzipio honek zein partikula subatomikoen inguruko beste askok, errealitateaz genuen ikuspuntua hankaz gora jarri zuela bapatean.

Werner Heisenberg

Honetan oinarrituz, bada sujetoak objektua bere horretan, beragan eragin gabe ezin dezakeela ezagutu dioenik, eta beraz, fisika modernoak sujeto-objeto dualismoa gainditu duela (halako zerbait dio Sudupe-k) eta gauza guztiak interkonektaturik daudela…
Baina “Cuestiones Cuánticas. Escritos místicos de los físicos más famosos del mundo” liburuan Ken Wilber-ek dioen bezala, fisika kuantikoaren sortzaile izan ziren ez Heisenberg, Schrödinger, Einstein, Planck, Pauli edo Eddington-ek ez dute sekula baieztapen hori egin.

“… El propio Bohr afirmó taxativamente que ‘la noción de complementariedad no supone en modo alguno un alejamiento de nuestra posición como observadores desligados de la naturaleza… El aspecto esencialmente nuevo del análisis de los fenómenos cuánticos es la introducción de un distinción fundamental entre los aparatos de medida y los objetos sometidos a investigación… en nuestros futuros encuentros con la realidad tendremos que distinguir el lado objetivo y el subjetivo, tendremos que establecer una división entre ambos’. Louis de Broglie era aún más explícito: ‘(Se ha dicho que) la física cuántica reduce o difumina la región divisoria entre lo subjetivo y lo objetivo, pero hay aquí… un uso equivocado del lenguaje. Porque en realidad los medios de observación pertenecen claramente al aspecto objetivo; y el hecho de que no podamos dejar de lado en microfisica las reacciones que esos medios producen en las porciones del mundo exterio que deseamos estudiar no suprime, ni siquiera disminuye, la distinción tradicional entre sujeto y objeto’…

Liburu horretan gainera, Heinz Pagel-en The Cosmic Code liburua aipatzen da, eta azken honen arabera, Fisika mekanizista Newtondarra mistika orientaletik fisika kuantikoa baino gertuago dago! :-)

Garbi samar geratzen dela iruditzen zait, ezta?

Baina gainera, hala balitz ere, hots, partikula subatomikoen jarrera horrek sujetu-objetu dualismoa ezeztatuko balu ere, horrek ez luke esan nahi gure mundu ikusgarrian gauzak berdin izan behar direnik. Azken batetan, “Inguratzen gaituen fenomeno fisikoen deskribapenaren maila bakoitzak berezko logika, matematika eta fenomenologia ditu” eta “oinarrizko partikulen jokabidearen ezagutza beharrezkoa izanik ere, partikula askok bat eginez materia osatzen dutenean propietate berriak sortzen dira, banakako partikulen propietateetatik ondorioztatu ezin diren propietate emergenteak, hain zuzen ere.”

Hauek, P.M. Etxenike, J.M. Pitarke eta F. Plazaola-ren “Sinpletasunetik konplexutasunerantz” artikulotik hartuak.

P.M. Etxenike

Eta gainera, mundu materialean sujetu-objetu dualismoa ez balego eta dena interkonektaturik balego ere, hala eta guztiz ere, esperientzia erligioso edo izpiritualak ez luke zertan errealitate materialarekin bat egin beharrik, ezta? ez al dira bi kontu oso desberdin? Zein ikuspuntu ezpiritual justifika ditzake teoria zientifiko batek?
Ez dakit.

Beno, hau da nire eritzia kontu hauen inguruan :-)

Posible da hala eta guztiz ere zuei konbentzitu ez izana, eta hala izanez gero, jakizue gustora asko utziko dizuedala kontu fisikokuantikoespiritualen biblia omen den El Tao de la Física liburua irakurtzeko :-)
Noski baietz!

Baina beno, hala eta guztiz ere, hemen argi eta garbi dagoena gauza bakarra, Nature aldizkariko J. Maddox zuzendari ohiak zioena da:

“ZIENTZIA BERE HASTAPENETATIK AMAIERATIK BAINO HURBILAGO DAGO”