Goierriko Hitza

egitaraua

Bihar.

19:00. Hasiera buruhandiekin eta dultzaineroekin. Partxisa.

19:30. Bertso-triki-poteoa.

21:00. Bertso afaria, Domingo Mendiaraz plazan: Fredi Paia, Iker Zubeldia, Ainhoa Agirreazaldegi, eta bertako bertsolari gazteak. Janaria norberak eraman behar du, edaria Festa Batzordeak jarriko du.

00:00. Disco-Music-ekin dantzaldia, Isabelene aurrean.

Larunbata.

12:00. Toka txapelketa.

13:00. Zumarragako Musika Banda.

16:00. Mus txapelketa, Apain eta Irati tabernetan.

18:30. Haurrentzat jolasak.

19:00. Herri kirolak. Xabi Zaldua-Kepa Mendikute, Julen Aranberri-Iñigo Zaldua. Harri jasotzen, aizkoran eta ingudea altxatzen.

19:30. Trikipoteoa, herriko trikitilariekin eta Irimo Azpi abesbatzarekin.

23:30. Tximeleta taldearekin dantzaldia. Urolatarrak txaranga.

Igandea.

09:30. Txistularien goiz eresia.

11:00. Zumarragako Hiria V. Lasterketa Herrikoia.

11:00. Meza, hildakoen alde. Adinekoei omenaldia, Pagoetan.

11:30. Hamaiketakoa, Apainen.

14:00. Bazkari herrikoia, Balentiña jatetxean. Trikitilariak.

15:30. Motorzaleen bilkura.

17:30. Asto lasterketa.

Ondoren. Narçis Rocaren motor ikuskizuna.

Trenbideak ðð Hiru tren konpainiak eduki zituzten auzoan geltokiak: Nortekoak, Zumarraga-Maltzaga trenbideak eta Urolako trenak. Bakarrak dirau gaur egun.

Auzoa, tren lurrunen artean

a. maiz

Zure bazter,/ gurazko aberria,/ doa zoro,/ ta bertan ni bultzia./ Oi, ene lur,/ baninduzu zerea,/ zu landu, ta/ zure sariz asea...!». Dio Lizardi poetak 1929an idatzi zuen Bultzi-leyotik poemaren zati batek. Aukera oparoa izango zukeen poetak urte hartan Zumarragako Geltokietako auzunean olerkia burutatzeko. Hiru geltoki zeuden orduan, beste horrenbeste tren konpainiarenak.

Mugimendu handiko tokia izan zen Geltokietako auzoa deitzen dena XX. mendearen hasieratik. Garaiko komunikazio eta garraio zentro garrantzitsua zen, oso gertu hiru tren-geltoki egoteak eman zion patuarekin eta lanarekin.

Norteko ferrokarrilak (1864), Zumarraga-Maltzagak (1889), eta Urolako Trenak (1926) eman diote auzoari izaera. 1940ko hamarkadan Patricio Etxeberriak beste trenbide-adar bat ireki zuen Legazpitik, hiru errailekoa hura. Gaur egun geltoki intermodalaren proiektuak zer dakarren zain, burdinbidearen kutsua gutxituta bizi da Geltokietako eremua.

Lehendabizikoa, Nortekoa

Madril-Paris trenbidearen Gipuzkoako zati osoa 1864ko abuztuaren 15ean inauguratu zuten. Aitzindaria izateaz gain, gaur egun funtzionamenduan dagoen trenbide bakarra da Zumarragan.

Zumarraga-Maltzaga 1889an ireki zuen Zumarragatik Durangorako Burdinbidearen Konpainiak. Ondoren, 1906an, Baskongadoetako Burdinbideen sarearen zati izatera pasatu zen.

Metro bateko tartedun karrila zeukan Zumarraga-Maltzaga trenbideak. 22,7 kilometroko ibilbidean gorabehera malkartsuak (Deskarga) eta bihurgune itxiak (60 metroko erradiodunak). Maltzagan Donostia-Bilbo bidearekin elkartzen zen. 1919an elektrizitatea erabiltzen hasi ziren, Nortekoak baino 9 urte lehenago. 1972an bukatu zuen zerbitzua. Zumarragako geltokia 1988an bota zuten.

'Gure trena', kutunena

Herriaren oroimenean sustraitu zenik bada, Urolako Trena (Zumarraga-Zumaia, 34,4 km) da hori. 1920an hasi zen Gipuzkoako Diputazioa eraikitzen, eta 1926an hasi zen martxan, metroa zabaleko karrilarekin. Herritarren nahigabea eraginez eta protesta artean, 1988ko otsailean itxi zuten Urolako trena. Geltokiak zutik dirau.